آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
(متولد ۸ بهمن ۱۳۰۴) از مراجع تقلید ایرانی شیعه است.در پیش از انقلاب اسلامی او به اداره و سرپرستی روحانیت اردبیل، عضویت هیئت مدیرهٔ مجلهٔ «مکتب اسلام»، تدریس، و تألیف مشغول بود. از مشاغل و مسئولیتهای او پس از انقلاب اســــلامی میتـــوان به، عضویت در شورای انقلاب، عضویت در مجلس خبرگان، دادستان کل کشور ، رئیس دیوان عالی کشور، عضویت در هیئت سه نفرهٔ رسیدگی به اختلاف بنی صدر و دیگران، مسئولیت اجرای فرمان شش مادهای امام خمینی، اشاره کرد.
تحصیلات
وی تحصیلات خود را در دوران کودکی و در مکتـــبخانه آغاز نمود و در سال ۱۳۱۹ وارد مدرســـــه علمیه ملاابراهیم در شهر اردبیل شد. در دورانی که وی وارد مدرسه طلبگی گشت این مدارس به علت اقدامات رضا شاه رونق چنــــــدانی نداشتـــــند و مثلا در همان زمان فقط چهار طلبه در آن مدرسه درس حوزوی میخواندند. بعد از اینکه متفقین خاک ایران را اشغـــال نمودند و رضاشاه برکنار شد رونق این مدارس بیشتر شد و در نتیجه آیت الله موسوی اردبیلی در همان مدرسه مشغول تدریس شد.
وی در سال ۱۳۲۲ برای خواندن درس حورزوی در مراتب بالاتر وارد شهر قم شــدند و حدوداً سه سال در این شهر اقامت گزید. وی در قم شاگرد کسانی چون آیت الله حائری، آیت الله گلپـایگانی، آیت الله خوانساری بود.
او در ۱۶ آبان ۱۳۲۴ همراه با یکی از همشهریانش که وی نیز همراه او در قم طلبه بود به طــرف نجف در عراق حرکت کردند و از اروندرود و با قایق به عراق رفت. در نجف وی همــراه با همـــسفرشان به مدرسه «سید» رفتند و حدودا دو سال در نجف اقامت داشت. بعد از مدتی جو سیــاسی عراق بـــهم ریخت و همزمان نامهای نیز حاکی از بیماری پدرش به دست وی رسید و همهٔ این رویدادها باعـــث شد که وی همراه با دو تن دیگر از دوستانش به قم بازگردد. نخست تصورش بر این بود که دوباره به نــجف برای ادامه تحصیل باز خواهد گشت، اما این گونه نشد. وی در قم فعالیت خود را در حوزهٔ علمیهٔ قم ادامه داد و حتی در انتشار مجلهای در قم به نام «مکتب اسلام» نیز سهیم بودند.
بازگشت به اردبیل
وی در سال ۱۳۳۹ به علت بیماری و ضــــعف به توصیه پزشـــکان مجبور به مراجعت به اردبیل به طور موقتی شد. وی فعالیتهایی در اردبیل انجام داد که به علت نیمـــــهکاره ماندن این فعالیــــتها وی تا سال ۱۳۴۷ در اردبیل ماند، تا این کارها به پایان برسند. فعالیــتهای وی در بازگشـــــــت به اردبـــــیل شامل بازسازی مدارس، تدریس علوم حوزوی و همچنین تصمیم به احداث یک کارخانه بود که شاه جلوی آن را گرفت.
وی در اردبیل فعالیتهای سیاسی نیز انجام داد، به طور مثال یکی از این فعالیــتهای سیاسی او در زمان جنگ شش روزه اعراب و اسراییل بود که در آن زمان حـــــکومت ایران از اســــراییل حمایت و بر ضد اعراب خبر منتشر میکرد، که آیت الله موسوی اردبیلی در منبرهای خود به حـــــمایت از اعــراب سخنرانی نمود، که باعث شد که حکومت تصمیم به دستگیری وی بگیرد. هرچند به خاطر اعـــــتصاب بقیهٔ روحانیون از این کار منصرف شد و به یک تذکر اکتفا نمود.
یکی از آثار وی که در اردبیل انتشار یافت کتاب «جمال ابهی» بود که در پاسخ به اظـــهارات بهــــائیان نوشته شده بود. زیرا شهر اردبیل به خاطر مسائلی چون حضور یکی از هـجده نفر از پیـــــروان اولیه علی محمد باب که شخصی به نام ملایوسف اردبیلی بود و بهائیان وی را منتسب به روستای ملایوسف در نزدیکی اردبیل میدانند، و یا وجود شخصی به نام امینالعلماء که در سال ۱۳۳۸ در اردبــــــــیل زندگی میکرد و بهائیان از وی به نام شهید بهائیت یاد میکنند، از این رو لزوم آگاهسازی در این زمـــــینهها را پیش میآورد.
تهران و پس از انقلاب
وی در سال ۱۳۴۷ به خاطر فشارهای حکومت تصمیم به مهاجرت به تهران میگیرد و برای اینکه دولت متوجه تصمیمش نشود، به بهانهٔ کمک به زلزلهزدگان مشهد از اردبیــل خارج میگــــــردد، و به تهران میآید. در اوایل انقلاب وی رئیس دستگاه قضایی کشور بود و وظیفه تدوین قوانــین کیفری، جزائی و حقوقی دادگستری و انطباق آنها با موازین شرع و فقه اسلامی را داشـــــت. و بعد از مدتی به عنوان دادستان کل کشور معرفی شد وی در سال ۱۳۶۸ در پی فوت امام خمینی به قم رفت و تا اکنون (۱۳۸۷) نیز در این شهــــر اقامت دارد. یکی از اقدامات وی در مراجعت به قم تاسیس دانشگاه مفید میباشد.
آثار
فقه القضاء دو جلد
فقه الحدود والتعزیرات
فقه الدیات
فقه القصاص
فقه الشرکة والتأمین
فقه المضاربة
فقه الشهادات
حاشیه بر خیارات مکاسب
یک دوره کامل اصول فقه
تقریرات دروس آیات عظام حکیم و خوئی» در فقه و اصول
الرسائل الفقهیة (مشتمل بر بحثهای: ربا، تلقیح مصنوعی، ذبیحه اهل کتاب، ...)،
مقالاتی در تفسیر قرآن
اخلاق (تدریس در دانشگاه مفید)،
چهار جلد اقتصاد
یک دوره اقتصاد اسلامی بر اساس کتاب و سنت
جمال ابهی (در رد بهائیت)
رساله عملیه
مناسک حج
نهج الرشاد (رساله عملیه به زبان عربی)
مناسک الحجّ -به زبان عربی
استفتاآت
آیت الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
(متولد ۸ بهمن ۱۳۰۴) از مراجع تقلید ایرانی شیعه است.در پیش از انقلاب اسلامی او به اداره و سرپرستی روحانیت اردبیل، عضویت هیئت مدیرهٔ مجلهٔ «مکتب اسلام»، تدریس، و تألیف مشغول بود. از مشاغل و مسئولیتهای او پس از انقلاب اســــلامی میتـــوان به، عضویت در شورای انقلاب، عضویت در مجلس خبرگان، دادستان کل کشور ، رئیس دیوان عالی کشور، عضویت در هیئت سه نفرهٔ رسیدگی به اختلاف بنی صدر و دیگران، مسئولیت اجرای فرمان شش مادهای امام خمینی، اشاره کرد.
تحصیلات
وی تحصیلات خود را در دوران کودکی و در مکتـــبخانه آغاز نمود و در سال ۱۳۱۹ وارد مدرســـــه علمیه ملاابراهیم در شهر اردبیل شد. در دورانی که وی وارد مدرسه طلبگی گشت این مدارس به علت اقدامات رضا شاه رونق چنــــــدانی نداشتـــــند و مثلا در همان زمان فقط چهار طلبه در آن مدرسه درس حوزوی میخواندند. بعد از اینکه متفقین خاک ایران را اشغـــال نمودند و رضاشاه برکنار شد رونق این مدارس بیشتر شد و در نتیجه آیت الله موسوی اردبیلی در همان مدرسه مشغول تدریس شد.
وی در سال ۱۳۲۲ برای خواندن درس حورزوی در مراتب بالاتر وارد شهر قم شــدند و حدوداً سه سال در این شهر اقامت گزید. وی در قم شاگرد کسانی چون آیت الله حائری، آیت الله گلپـایگانی، آیت الله خوانساری بود.
او در ۱۶ آبان ۱۳۲۴ همراه با یکی از همشهریانش که وی نیز همراه او در قم طلبه بود به طــرف نجف در عراق حرکت کردند و از اروندرود و با قایق به عراق رفت. در نجف وی همــراه با همـــسفرشان به مدرسه «سید» رفتند و حدودا دو سال در نجف اقامت داشت. بعد از مدتی جو سیــاسی عراق بـــهم ریخت و همزمان نامهای نیز حاکی از بیماری پدرش به دست وی رسید و همهٔ این رویدادها باعـــث شد که وی همراه با دو تن دیگر از دوستانش به قم بازگردد. نخست تصورش بر این بود که دوباره به نــجف برای ادامه تحصیل باز خواهد گشت، اما این گونه نشد. وی در قم فعالیت خود را در حوزهٔ علمیهٔ قم ادامه داد و حتی در انتشار مجلهای در قم به نام «مکتب اسلام» نیز سهیم بودند.
بازگشت به اردبیل
وی در سال ۱۳۳۹ به علت بیماری و ضــــعف به توصیه پزشـــکان مجبور به مراجعت به اردبیل به طور موقتی شد. وی فعالیتهایی در اردبیل انجام داد که به علت نیمـــــهکاره ماندن این فعالیــــتها وی تا سال ۱۳۴۷ در اردبیل ماند، تا این کارها به پایان برسند. فعالیــتهای وی در بازگشـــــــت به اردبـــــیل شامل بازسازی مدارس، تدریس علوم حوزوی و همچنین تصمیم به احداث یک کارخانه بود که شاه جلوی آن را گرفت.
وی در اردبیل فعالیتهای سیاسی نیز انجام داد، به طور مثال یکی از این فعالیــتهای سیاسی او در زمان جنگ شش روزه اعراب و اسراییل بود که در آن زمان حـــــکومت ایران از اســــراییل حمایت و بر ضد اعراب خبر منتشر میکرد، که آیت الله موسوی اردبیلی در منبرهای خود به حـــــمایت از اعــراب سخنرانی نمود، که باعث شد که حکومت تصمیم به دستگیری وی بگیرد. هرچند به خاطر اعـــــتصاب بقیهٔ روحانیون از این کار منصرف شد و به یک تذکر اکتفا نمود.
یکی از آثار وی که در اردبیل انتشار یافت کتاب «جمال ابهی» بود که در پاسخ به اظـــهارات بهــــائیان نوشته شده بود. زیرا شهر اردبیل به خاطر مسائلی چون حضور یکی از هـجده نفر از پیـــــروان اولیه علی محمد باب که شخصی به نام ملایوسف اردبیلی بود و بهائیان وی را منتسب به روستای ملایوسف در نزدیکی اردبیل میدانند، و یا وجود شخصی به نام امینالعلماء که در سال ۱۳۳۸ در اردبــــــــیل زندگی میکرد و بهائیان از وی به نام شهید بهائیت یاد میکنند، از این رو لزوم آگاهسازی در این زمـــــینهها را پیش میآورد.
تهران و پس از انقلاب
وی در سال ۱۳۴۷ به خاطر فشارهای حکومت تصمیم به مهاجرت به تهران میگیرد و برای اینکه دولت متوجه تصمیمش نشود، به بهانهٔ کمک به زلزلهزدگان مشهد از اردبیــل خارج میگــــــردد، و به تهران میآید. در اوایل انقلاب وی رئیس دستگاه قضایی کشور بود و وظیفه تدوین قوانــین کیفری، جزائی و حقوقی دادگستری و انطباق آنها با موازین شرع و فقه اسلامی را داشـــــت. و بعد از مدتی به عنوان دادستان کل کشور معرفی شد وی در سال ۱۳۶۸ در پی فوت امام خمینی به قم رفت و تا اکنون (۱۳۸۷) نیز در این شهــــر اقامت دارد. یکی از اقدامات وی در مراجعت به قم تاسیس دانشگاه مفید میباشد.
آثار
فقه القضاء دو جلد
فقه الحدود والتعزیرات
فقه الدیات
فقه القصاص
فقه الشرکة والتأمین
فقه المضاربة
فقه الشهادات
حاشیه بر خیارات مکاسب
یک دوره کامل اصول فقه
تقریرات دروس آیات عظام حکیم و خوئی» در فقه و اصول
الرسائل الفقهیة (مشتمل بر بحثهای: ربا، تلقیح مصنوعی، ذبیحه اهل کتاب، ...)،
مقالاتی در تفسیر قرآن
اخلاق (تدریس در دانشگاه مفید)،
چهار جلد اقتصاد
یک دوره اقتصاد اسلامی بر اساس کتاب و سنت
جمال ابهی (در رد بهائیت)
رساله عملیه
مناسک حج
نهج الرشاد (رساله عملیه به زبان عربی)
مناسک الحجّ -به زبان عربی
استفتاآت